Mai Loan
Nguy cơ của dịch cúm đối với sự hồi phục kinh tế
Trong số 12 con giáp, có lẽ có 2 con thú thường không được nhắc nhở đến với những từ ngữ và sự kiện chẳng lấy gì làm đẹp đẽ và tốt đẹp cho lắm, coi như chẳng làm được tích sự gì. Con dê thường được đồng nghĩa với khả năng và lòng ham muốn về nhục dục không ngơi nghỉ, bởi vậy mới có từ ngữ “máu dê”, “dê xồm”. Nhưng có lẽ con heo còn bị đánh giá thấp hơn nữa. Heo cũng thường bị đồng hoá với chuyện đam mê nhục dục thái quá với từ ngữ “phim con heo”, “con lợn lòng” hoặc những ví dụ để so sánh với huyền thoại Trư Bát Giới trong Tây Du Ký. Heo cũng đồng nghĩa với chuyện bẩn thỉu, dơ dáy và hôi hám (như chuồng heo) và lười biếng, chỉ biết ăn no rồi nằm để chờ ngày đưa vào lò heo. Đối với hơn một tỷ người Hồi-giáo trên thế giới, heo cũng là động vật dơ dáy, đáng khinh bỉ nên người Hồi-giáo không thèm ăn thịt heo.
Và nếu như cơn bệnh dịch cúm A-H1N1 đang gây hốt hoảng tại nhiều nơi trên thế giới không sớm bị kềm hãm và kiểm soát để không trở thành một cơn đại dịch toàn cầu với những hậu quả khôn lường thì lịch sử sau này có thể cũng sẽ đổ tội cho con heo trong số những thủ phạm góp phần vào cuộc đại suy trầm kinh tế của năm 2009. Bởi vì tuy bệnh dịch cúm hiện nay không là nguyên nhân gây ra những vụ khủng hoảng về địa ốc hay tín dụng hoặc tài chánh trên thế giới, nhưng sự xuất hiện của nó vào thời điểm tế nhị hiện nay có thể khiến cho cơ may phục hồi kinh tế -- vốn đã rất mong manh -- sẽ càng khó khăn và xa vời hơn nữa.
Mà tội thay cho giống heo, những con vật hậu duệ của Trư Bát Giới lần này chẳng có tội tình gì.
Ấy vậy mà chính quyền tại Ai Cập đã nhanh chóng quyết định trong ngày thứ Tư giết chết hết khoảng 300,000 con heo chỉ vì lo sợ và ám ảnh bởi nạn dịch cúm heo có thể lây sang người, tuy rằng chẳng có dấu hiệu gì về bệnh cúm heo tại đây. Mặc dù tất cả các viên chức y tế đều đã nhiều lần xác nhận rằng cơn bệnh dịch cúm heo hiện nay chẳng có dính líu gì đến những con heo, tức là đã không có con heo nào bị chết vì bệnh dịch và sau đó lan sang những đàn heo khác rồi lây sang người, như trường hợp lo sợ và đã xảy ra với dịch cúm gia cầm cách nay vài năm. Thậm chí, việc gần gũi hay đụng chạm đến heo, kể cả thịt heo sống, như những người làm thịt heo hay phải nấu nướng, cũng không dẫn đến việc lây truyền bệnh dịch. Và quan trọng hơn nữa, là việc ăn thịt heo không bao giờ gây ra cơn bệnh dịch cúm này. Nếu có cơ nguy trong việc ăn thịt heo thì chỉ có thể là những bệnh về sán lãi nếu như không chịu nấu chín thật kỹ. Vì thế cho nên nhiều anh chị em “nhà báo miệng” làm xướng ngôn viên trên các đài phát thanh tiếng Việt cũng nên bỏ đi cái thói quen rất tai hại khi nói đùa về việc kiêng ăn thịt heo để tránh mắc bệnh dịch vì như vậy sẽ tiếp tục gây thêm hoang mang cho nhiều người dân có thể kém hiểu biết và chỉ biết nghe theo các nguồn thông tin này.
Vì sự thiếu hiểu biết lan rộng rất tai hại này nên chính quyền Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ra quyết định kể từ ngày thứ Năm 30-4 là họ sẽ không sử dụng từ ngữ “cúm heo” (swine flu) nữa mà gọi bằng từ ngữ khoa học A-H1N1 để nói về đặc tính của những loại vi khuẩn đặc biệt gây ra cơn bệnh dịch cúm hiện nay. Tuy vậy, có lẽ vì nhiều người đã quen miệng và người ta cũng chưa có sẵn một từ ngữ phổ thông khác để thay thế nên nhiều người sẽ tiếp tục dùng từ ngữ “cúm heo” khi muốn nói đến cơn dịch bệnh cúm đang gây hoảng loạn hiện nay.
Cũng xin mở một dấu ngoặc để nói sơ qua về đặc tính của bệnh dịch cúm này. Bệnh cúm (flu, influenza) là bệnh về đường hô hấp gây ra bởi các siêu vi khuẩn (virus) nên các thuốc trụ sinh không thể nào tiêu diệt được và các thuốc chữa trị cúm thật ra cũng chỉ có tác dụng làm nhẹ bớt các triệu chứng hành hạ và giúp hỗ trợ cho hệ thống miễn nhiễm của bệnh nhân có thể cầm cự và sau đó dần dần hồi phục. Một trong những cách phòng chống khá hữu hiệu là chích thuốc chủng ngừa (vaccine) tiêm nó vào người để cho cơ thể con người tập làm quen trước và do đó nếu có gặp phải sau này thì sẽ không bị bỡ ngỡ và phản ứng mạnh. Điều khác biệt của thuốc chủng ngừa cúm khác với những loại thuốc chủng ngừa khác là siêu vi khuẩn cúm mỗi năm thay đổi khác nhau do bởi đặc tính của nhiều di thể trong siêu vi khuẩn có thể tách rời và chuyển đổi lẫn nhau, tạo ra nhiều loại khác nhau trong gia đình các loại siêu vi khuẩn cúm. Vì thế nên các chuyên viên y tế cần phải có một loại thuốc chủng ngừa mới mỗi năm, khác với những loại thuốc của năm trước: bởi vì sau khi mùa cúm của năm này chấm dứt và sửa soạn bước sang năm sau thì siêu vi khuẩn cúm có thể đã biến dạng đôi chút và do đó thuốc chủng ngừa của năm trước sẽ không còn hiệu quả nữa. Đây là lý do vì sao mà thuốc chủng ngừa cúm không mấy hiệu quả bằng các loại chủng ngừa khác và phải thay đổi thường xuyên luôn. Ngược lại, thuốc chủng ngừa về bệnh bại liệt (polio) chẳng hạn, kể từ ngày được hoàn chỉnh vào năm 1955 đến nay cũng chẳng thay đổi gì mấy.
Cái tác hại của bệnh dịch cúm A-H1N1 có thể trải rộng trên nhiều địa hạt từ du lịch cho đến mậu dịch giữa các nước, đặc biệt là tại các nước như Hoa Kỳ và Mễ Tây Cơ, giữa lúc mà nhiều người đang hy vọng là cơn suy thoái toàn cầu có thể đã bắt đầu đình lại sau khi đụng tới đáy và có hy vọng để nói đến chuyện vươn lên trở lại. Vì thế cho nên các chuyên gia kinh tế bắt đầu lo ngại rằng tình trạng suy thoái hiện nay -- vốn đã kéo dài lâu nhất so với tất cả những cuộc suy thoái kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến -- có thể sẽ phải kéo dài thêm một thời gian dài hơn nữa nếu như cơn bệnh dịch cúm này nổ bùng ra thành một cơn đại dịch toàn cầu. Hiện nay cơ quan WHO đã đưa ra lời báo động cấp 5 (chỉ dưới cấp cao nhất số 6) để đánh giá về mức báo động của một nguy cơ đại dịch có thể bùng nổ khắp thế giới với những hậu quả về nhân mạng và thiệt hại vật chất kinh hồn. Và ngày cả trong trường hợp bệnh dịch này không lan truyền mạnh mẽ như một cơn đại dịch toàn cầu thì nó cũng có khả năng để lại nhiều hậu quả tai hại về mặt kinh tế.
Tin tức về nguy cơ của bệnh dịch cúm A-H1N1 đã khiến cho giá trị cổ phiếu của các hãng hàng không thi nhau tụt giá giữa những nỗi lo âu về một tình trạng tái diễn như đã xảy ra vào năm 2003 với cơn hoảng sợ của cơn bệnh viêm phổi cấp tính SARS bùng ra tại Á châu đã khiến cho kỹ nghệ du lịch tụt dốc thê thảm, các phòng ốc trong các khách sạn trống vắng và hành khách cũng thi nhau huỷ bỏ những chuyến bay du lịch. Trong 5 tháng đầu của năm 2003, số lượng hành khách đường hàng không đến các nước Á châu - Thái Bình Dương đã bị giảm xuống đến 50% và gây thiệt hại khoảng 6 tỷ Mỹ-kim.
Trong bối cảnh tình hình làm ăn của các hãng hàng không đã không khấm khá vì tình hình suy thoái kinh tế hiện nay, nếu những lời hô hào cấm đoán hay không nên du lịch đến những quốc gia tình nghi có bệnh dịch cúm được nhiều người tuân theo thì tác hại sẽ vô cùng to lớn đến khả năng sinh tồn của những ngành, nghề liên hệ. Theo nhà báo Anthony Faiola tường trình trên tờ Washington Post ngày 28-4 thì sau ngày đầu khi tin tức về cơn bệnh dịch cúm được loan ra thì trị giá cổ phiếu của hãng Continental Airlines đã bị mất giá khoảng 16%. Các hãng hàng không lớn khác như United, American, Delta cũng bị mất giá khoảng 14%. Và nếu như nhiều quốc gia bắt đầu thi hành các biện pháp cô lập hay cách ly các hành khách nhập nội có những triệu chứng nghi ngờ như nóng sốt thì chắc chắn là ngành du lịch hàng không sẽ càng có cơ nguy bị suy sụp hơn nữa.
Ngay cả trên thị trường hàng hoá tiêu dùng, giới đầu tư cũng đánh cuộc và khiến cho giá dầu thô phải tụt giảm xuống vì lo sợ rằng cơn bệnh dịch cúm này sẽ đình trệ tiến trình phục hồi kinh tế. Sự kiện nhiều nước như Nga, Trung Cộng, Ukraine hay Phi Luật Tân, mượn cớ về bệnh dịch cúm này để ra quyết định ngăn cấm việc nhập cảng thịt heo thì cũng có thể tác hại lên kỹ nghệ sản xuất thịt heo tại những nước như Hoa Kỳ (mỗi năm lên khoảng 97 tỷ Mỹ-kim) và Mễ Tây Cơ. Đa số các nước Hồi-giáo không ăn thịt heo vì lý do tôn giáo, những nông gia tại Ai Cập nuôi heo là để cung cấp cho thị trường tiêu thụ của những người theo Ky-tô-giáo tại quốc gia này. Hiện nay Nga là nước đứng hạng thứ 5 trong số các nước nhập cảng thịt heo từ Hoa Kỳ, và phần lớn thịt heo được sản xuất tại những tiểu bang không có dấu hiệu xuất hiện bệnh dịch cúm A-H1N1, nhưng nhiều người lo ngại rằng Nga có thể mượn cớ này để cấm việc nhập cảng và nhiều nước khác cũng nhập cuộc hùa theo. Theo ông David Warner là phát ngôn viên của tổ chức đại diện các lò sản xuất heo tại Hoa Kỳ thì mọi người có thể thừa cơ để đòi hỏi việc cấm nhập cảng, nhưng thực chất là để lo bảo vệ quyền lợi riêng của mình.
Và nếu như tình hình hốt hoảng và căng thẳng này kéo dài, người ta lo ngại về ảnh hưởng tai hại của nó trên mức sinh hoạt của người dân và của cả quốc gia, chẳng hạn như trường hợp tại Mễ Tây Cơ hiện nay, khi mà mọi sinh hoạt đều đình trệ và cả thủ đô gần như đặt dưới tình trạng bị động đến gần như tê liệt. Các cửa tiệm, hàng quán thi nhau đóng cửa hoặc vắng khách vì không có người chịu ra ngoài đường phố sẽ gây thiệt hại vô kể cho nền kinh tế cả nước. Trong năm 2003 khi cơn bệnh dịch viêm phổi cấp tính SARS bùng nổ tại vài nước ở Á châu, các chuyên gia của Ngân hàng Phát triển Á châu ADB đã ước lượng là tổng sản lượng quốc gia GDP của các nước trong vùng đã bị thiệt hại khoảng 0.6%.
Tuy nhiên, trong thời điểm ấy, nền kinh tế của các quốc gia Á châu, cũng như của toàn cầu đều còn ở trong tình trạng tăng trưởng mạnh, và do đó đã không bị ảnh hưởng nặng để có thể vượt qua được, tựa như một thanh niên sung sức chỉ bị mệt mỏi nhẹ trong vài ngày. Hiện nay, tình hình kinh tế của Hoa Kỳ và Mễ Tây Cơ cũng như của tất cả các nước khác trên toàn cầu đã nằm trong tình trạng suy yếu từ nhiều tháng qua khiến cho nhiều người càng lo sợ cho khả năng chống đỡ trước cơn tai hoạ này, tựa như một người già yếu và đang bệnh nặng nay còn phải lo chống chỏi với cơn bệnh nặng mới sẽ đổ ập tới.
Vào năm 2006, cơ quan nghiên cứu kinh tế của Quốc hội Mỹ là Congressional Budget Office (CBO) đã làm một cuộc nghiên cứu để tìm hiểu về hậu quả kinh tế của một cơn đại dịch toàn cầu sẽ ra sao. Cuộc nghiên cứu này đã thẩm định rằng một cơn đại dịch toàn cầu, tuỳ theo mức độ nghiêm trọng, có thể sẽ khiến cho tổng sản lượng kinh tế của Hoa Kỳ bị thiệt hại từ 1% đến 4.1%. Với những chỉ dấu gần đây cho thấy là sản lượng kinh tế của Hoa Kỳ trong năm 2009 có thể sẽ bị tụt giảm khoảng 2.8%, người ta lo ngại rằng cơn đại dịch về bệnh cúm A-H1N1 có thể khiến cho nền kinh tế cả nước sẽ bị tụt giảm từ 3.9 đến 6.9% khi mà mức tiêu thụ và năng suất cũng sẽ bị tụt giảm theo.
Vì thế mà mọi người cũng đều cầu mong là cơn bệnh dịch cúm này sẽ không phát tác mạnh mẽ và nhanh chóng để trở thành một cơn đại dịch toàn cầu. Trong lúc chờ đợi, có lẽ mọi người không nên vô tình tiếp tay tạo cho tình hình thêm hốt hoảng qua những việc như nói đùa về nguy cơ của việc ăn thịt heo hoặc đi du lịch v.v., hoặc tệ hơn nữa là phát tán rộng rãi đủ loại tin tức qua email về những nguy cơ và phương thức phòng chống của bệnh dịch này (mà nhiều khi không được kiểm chứng kỹ lưỡng), mà kết quả sau cùng chỉ khiến tạo thêm không khí hoang mang hay căng thẳng. Nói cho cùng, bệnh dịch nào cũng có cái nguy hiểm của nó, và các chuyên viên y tế của chính quyền đã có khả năng và sẵn sàng để đối phó trong nhiều tình huống.
Trong trường hợp phải đối phó với thực tế cay nghiệt, tưởng cũng nên nhắc lại cho mọi người biết là tính trung bình, mỗi năm có khoảng 36,000 người thiệt mạng vì bệnh cúm tại Hoa Kỳ. Trong khi đó, mặc dù những hình ảnh và tin tức tại Mễ Tây Cơ và Hoa Kỳ trong những ngày vừa qua khiến nhiều người lo sợ, cho đến nay tổng cộng cũng chỉ mới có khoảng gần 200 người thiệt mạng tại Mễ và 1 em bé thiệt mạng tại Bệnh viện Nhi đồng ở thành phố Houston, Texas.
Mai Loan
Houston, Texas 01-05-2009
| < Trước | Tiếp > |
|---|